Untitled Document
 
 
 
 
Untitled Document
Home
Current issue
Past issues
Topic collections
Search
e-journal Editor page

Trends and Projections of Lung Cancer Incidence in Khon Kaen Province

แนวโน้มและการคาดการณ์อุบัติการณ์โรคมะเร็งปอด จังหวัดขอนแก่น

Chalongpon Santong (ฉลองพล สารทอง) 1, Hutcha Sriplung (หัชชา ศรีปลั่ง) 2, Anakapong Phunmanee (อนัฆพงษ์ พันธุ์มณี) 3, Porjai Pattanittum (พอใจ พัทธนิตย์ธรรม) 4




หลักการและวัตถุประสงค์:มะเร็งปอดเป็นอันดับหนึ่งของการเสียชีวิตจากโรคมะเร็งทั้งเพศชายและหญิงของประชากรทั่วโลก ในประเทศไทยมะเร็งปอดมีอัตราอุบัติการณ์ของโรคเป็นอันดับที่สองในเพศชาย อันดับที่ห้าในเพศหญิง การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อต้องการทราบอัตราอุบัติการณ์ของโรคในช่วงเวลาที่ผ่านมา และคาดการณ์อัตราราอุบัติการณ์ของโรคในอนาคต

วิธีการศึกษา:ศึกษาข้อมูลย้อนหลัง จากฐานข้อมูลทะเบียนผู้ป่วยโรคมะเร็งจังหวัดขอนแก่น โดยวิเคราะห์อัตราอุบัติการณ์ปรับอายุมาตรฐานรวมทั้งแนวโน้มอุบัติการณ์ระหว่างปี ค.ศ. 1993 ถึง 2012 โดยใช้ joinpoint regression modelและคาดการณ์อุบัติการณ์ตั้งแต่ปี ค.ศ. 2013 ถึง 2030 ด้วยวิธี age-period-cohort model และ nordpred

ผลการศึกษา: อัตราอุบัติการณ์โรคมะเร็งปอดเพศชายเพิ่มขึ้นจาก 16.90 (95% CI=13.47,20.33) เป็น 18.88 (95% CI=16.31,21.45) เพศหญิงเพิ่มขึ้น จาก 6.60 (95% CI=4.62,8.58) เป็น 7.88 (95% CI=6.37,9.39) ต่อแสนประชากร โดยที่ค่าเฉลี่ยร้อยละการเปลี่ยนแปลงอุบัติการณ์ เพศชายเพิ่มขึ้นร้อยละ 0.90 และเพศหญิงเพิ่มขึ้นร้อยละ 0.80 ต่อปี คาดการอัตราอุบัติการณ์โรคปี ค.ศ. 2030 ในเพศชายลดลงเป็น 16.36 ในเพศหญิงเพิ่มขึ้น 7.02 ต่อแสนประชากร

สรุป: สถานการณ์โรคมะเร็งปอดในจังหวัดขอนแก่นช่วง 20 ปีที่ผ่านมาอัตราอุบัติการณ์ในเพศชายและหญิงเพิ่มขึ้นเล็กน้อย คาดการณ์ว่าในปี ค.ศ. 2030 อัตราอุบัติการณ์ในเพศชายมีแนวโน้มลดลงส่วนในเพศหญิงมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นเล็กน้อย หน่วยงานทางด้านสาธารณสุขที่เกี่ยวข้องกับการป้องกันและควบคุมโรค ควรทำการให้ความรู้เกี่ยวกับการป้องกันการเกิดโรคมะเร็งปอดในเพศหญิงแก่คนในจังหวัดขอนแก่น

Background and Objective: Lung cancer is the world's leading cancer-related causes of death both in male and female. In Thailand, incidence of this disease was ranked second in male and fifth in female. The aim of this study was to investigate the incidence of lung cancer and predict the trend of disease’s incidence.

Methodology: Medical record data from hospitals in Khon Kaen province was used. To predict age-standardized incidence rate (ASR) of the disease from 1993 to 2012,joinpoint regression analysis was introduced. While, the ASR from 2012 to 2030 was predicted using age-period-cohort model and nordpred.
Results: The incidence of lung cancer in male was increased from 16.90 (95% CI=13.47,20.33) to 18.88 (95% CI=16.31,21.45) per 100,000 populations. The incidence in female was increased from 6.60 (95% CI=4.62,8.58) to 7.88 (95% CI=6.37,9.39) per 100,000 populations. In male, the average percentage of incidence changes was increasing by 0.90%. While in female, the average percentage of incidence changes was increasing by 0.80%. In addition, the incidence of lung cancer was also predicted in 2030. In male, the incidence of lung cancer would decrease 16.36 per 100,000 populations in male. And in female, the lung cancer was predicted increased 8.36 per 100,000 populations.    
Conclusions:
In summary, the incidence trend of lung cancer in Khon Kaen province was found modestly increase over the last 20 years. Moreover, the reduction of disease incidence in male but increase in female in 2030 was predicted. This study provide the important information of lung cancer in the area and can be used for disease prevention and control, especially in female which the incidence was predicted increase.

 

บทนำ

โรคมะเร็งเป็นสาเหตุหลักของการเจ็บป่วยและเสียชีวิตของประชากรทั่วโลก1 ในปี ค.ศ. 2013 คาดการณ์ว่ามีผู้ป่วยโรคมะเร็งปอดทั่วโลก รายใหม่ 1.8 ล้านคน โดยร้อยละ 62 เป็นผู้ป่วยจากประเทศที่กำลังพัฒนา ร้อยละ 38 เป็นผู้ป่วยจากประเทศที่พัฒนาแล้ว โดยที่ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1990 ถึง 2013 เพศหญิงพบอัตราอุบัติการณ์ปรับอายุมาตรฐาน (age-standardized incidence rate; ASR) ได้เพิ่มขึ้นอย่างช้าๆ แต่เพศชายกลับลดลง2

โรคมะเร็งปอดในประเทศไทยมีอัตราอุบัติการณ์เป็นอันดับที่สอง (ASR = 22.7 ต่อแสนประชากร) รองจากโรคมะเร็งตับในเพศชาย เป็นอันดับห้า (ASR = 10.1 ต่อแสนประชากร) รองจากโรคมะเร็งเต้านม มะเร็งปากมดลูก มะเร็งตับ และมะเร็งลำไส้ในเพศหญิง3 การเสียชีวิตจากโรคมะเร็งปอดของประเทศไทยปี ค.ศ. 2014 คาดการณ์ว่ามีผู้เสียชีวิต จำนวน 17,400 ราย โดยอัตราการเสียชีวิตปรับอายุมาตรฐาน21.9 ราย ต่อแสนประชากร4

อุบัติการณ์การเกิดโรคมะเร็งปอดของจังหวัดขอนแก่น ในเพศชายสูงเป็นอันดับหนึ่งในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ (ASR = 20.2 ต่อแสนประชากร) และในเพศหญิงเป็นอันดับสองรองจากจังหวัดอุบลราชธานี (ASR = 7.0 ต่อแสนประชากร) หากเทียบกับมะเร็งชนิดอื่นพบอุบัติการณ์การเกิดโรคเป็นอันดับสองรองจากมะเร็งตับในเพศชาย และเป็นอันดับที่ห้ารองลงมาจาก มะเร็งเต้านม มะเร็งตับ มะเร็งปากมดลูก และมะเร็งลำไส้ในเพศหญิง3

ปัจจุบันยังไม่มีรายงานการศึกษาแนวโน้มและการคาดการณ์อุบัติการณ์ของโรคมะเร็งปอด ของจังหวัดขอนแก่น หรือในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย ผู้วิจัยจึงได้ทำการศึกษาเพื่อที่จะได้ทราบถึงขนาดปัญหาของโรคมะเร็งปอดในช่วงเวลาที่ผ่านมา ว่าสอดคล้องกับเหตุการณ์ทางสังคม วัฒนธรรมหรือนโยบายเกี่ยวกับสุขภาพของภาครัฐหรือไม่ รวมถึงคาดการณ์ขนาดของโรคในอนาคตเพื่อใช้ในการกำหนดทิศทางการวางแผน การป้องกันโรค การเตรียมพร้อมในการรักษาและให้บริการทางการแพทย์ของโรคมะเร็งปอดในอนาคตต่อไป

วิธีการศึกษา

          การศึกษาครั้งนี้ใช้ข้อมูลจากทะเบียนมะเร็งประชากรจังหวัดขอนแก่น ที่ได้รับการวินิจฉัยจากแพทย์ว่าป่วยเป็นมะเร็งปอด ในระหว่างวันที่ 1 มกราคม ค.ศ. 1993 ถึงวันที่ 31 ธันวาคม ค.ศ. 2012 ที่มีภูมิลำเนาตามทะเบียนราษฎร์ที่จังหวัดขอนแก่น โดยมีรหัสตำแหน่งของอวัยวะที่เป็นมะเร็งปอดตามคู่มือของ International code disease-oncology 3 edition (ICD-O- 3rd) คือ C34.0 (main bronchus), C34.1 (upper lobe, lung), C34.2 (middle lobe, lung (right lung only)), C34.3 (lower lobe, lung), C34.8 (overlapping lesion of lung), C34.9 (lung, NOS)และ C33.9 (trachea, NOS) ทำการเก็บข้อมูลโดยหน่วยมะเร็ง โรงพยาบาลศรีนครินทร์ คณะแพทยศาสตร์ โดยเก็บรวบรวมข้อมูลผู้ป่วยจากจากโรงพยาบาลศูนย์ขอนแก่น โรงพยาบาลศรีนครินทร์ และโรงพยาบาลชุมชน 23 แห่งในจังหวัดขอนแก่น ซึ่งการขอใช้ข้อมูลดังกล่าวได้ผ่านการพิจารณารับรองการวิจัยจากคณะกรรมการจริยธรรมการวิจัยในมนุษย์ มหาวิทยาลัย ขอนแก่น เลขที่ HE591338 ซึ่งให้ไว้ ณ วันที่ 16 สิงหาคม 2559

ข้อมูลของประชากรกลุ่มเสี่ยงแบ่งเป็นสองส่วนคือ ข้อมูลประชากรจังหวัดขอนแก่น และข้อมูลประชากรมาตรฐานโลกซึ่งจำแนกตามเพศและช่วงอายุทุก 5 ปี 5,6 โดยที่ข้อมูลจำนวนประชากรกลุ่มเสี่ยงจังหวัดขอนแก่น ระหว่างปี ค.ศ. 1993 ถึง ค.ศ. 2012 ได้มาจากการประมาณค่าจากการสำมะโนประชากรและเคหะของสำนักงานสถิติแห่งชาติ7-9 ในช่วงปี ค.ศ. 1990, 2000  และ 2010 โดยวิธีการประมาณค่าระหว่างช่วงเชิงเส้นตรง (linear interpolation) บน natural logarithmic scale ในส่วนของข้อมูลการคาดประชากรจังหวัดขอนแก่น ตั้งแต่ปี ค.ศ. 2011 เป็นต้นไป ได้มาจากสำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ10

การวิเคราะห์ข้อมูล

          คำนวณค่าอัตราอุบัติการณ์อย่างหยาบ (crude incidence rate) และอัตราอุบัติการณ์ปรับอายุมาตรฐาน (age-standardized incidence rate; ASR) ตามรายปีที่วินิจฉัยระหว่างปี ค.ศ. 1993 ถึง 2012  ด้วยวิธีทางสถิติแบบปรับมาฐานทางตรง (direct method of standardization) โดยจำแนกตามเพศ และพยาธิวิทยา

วิเคราะห์แนวโน้มอัตราอุบัติการณ์และหาจุดเปลี่ยน (joinpoint) ของอัตราอุบัติการณ์ปรับอายุมาตรฐานระหว่างปี ค.ศ. 1993 ถึง 2012 โดยใช้ joinpoint regression model อธิบายการเปลี่ยนแปลงแนวโน้มระหว่างปี ค.ศ. 1993 ถึง 2012 ของแต่ละช่วงเวลา ด้วยค่าร้อยละการเปลี่ยนแปลงอุบัติการณ์ปรับเทียบมาตรฐานอายุต่อปี(annual percent change; APC) และอธิบายการเปลี่ยนแปลงแนวโน้มในภาพรวม ด้วยค่าเฉลี่ยร้อยละการเปลี่ยนแปลงอุบัติการณ์ปรับเทียบมาตรฐานอายุต่อปี (average annual percent change; AAPC) และทำการทดสอบการเปลี่ยนแปลงของแนวโน้มอุบัติการณ์ในแต่ละช่วงเวลาด้วยวิธี permutation test11

คำนวณค่าอัตราอุบัติการณ์โดยคำนึงถึงอิทธิพลของอายุ ปีที่วินิจฉัยโรค และปีเกิดของผู้ป่วย ด้วย age-period-cohort modelโดยมีพื้นฐานอยู่บนแนวคิดของ simple linear poisson model ดังสมการต่อไปนี้

 

 

คาดการณ์อัตราอุบัติการณ์ปรับอายุมาตรฐานของโรคมะเร็งปอด ตั้งแต่ปี ค.ศ. 2013 ถึงค.ศ. 2030 ด้วยใช้วิธี joinpoint regression model, age-period-cohort modelและ nordpred และทำการปรับค่าคาดการณ์แนวโน้มอุบัติการณ์ไม่ให้สูงจนเกินไปใช้ geometric cut trend โดยที่การคาดการณ์ด้วยวิธี nordpred  จะทำการปรับค่าอุบัติการณ์ ในทุกช่วง 5 ปีดังนี้ ปี ค.ศ. 2013-2017 ไม่ปรับลดลง ปี ค.ศ. 2018-2022 ปรับลดลงร้อยละ 21.6 ปี ค.ศ. 2023-2027 ปรับลดลงร้อยละ48.3 ปี ค.ศ. 2028-2030 ปรับลดลงร้อยละ 65.9 สำหรับการคาดการณ์ด้วยวิธี age-period-cohort model และ joinpoint regression modelนั้นปรับค่าอุบัติการณ์ ลดลงร้อยละ 0 ใน 5 ปีแรก และหลังจากนั้นลดลงร้อยละ 8 ต่อปี12

ใช้โปรแกรม STATA version 10.1 สำหรับวิเคราะห์ข้อมูลทั่วไปของตัวอย่างที่ศึกษา joinpoint regression program (version 4.3.1, 2016) สำหรับคำนวณค่าอัตราอุบัติการณ์ปรับอายุมาตรฐานสร้างกราฟแนวโน้มอุบัติการณ์ และวิเคราะห์ APC,AAPC ใช้โปรแกรม R version 3.2.1 สำหรับการคาดการณ์ค่าอัตราอุบัติการณ์ปรับอายุมาตรฐานด้วยวิธี joinpoint regression model, age-period-cohort model และ nordpred

 

ผลการศึกษา

ผู้ป่วยโรคมะเร็งปอดรายใหม่ ในระหว่างปี ค.ศ. 1993 ถึง 2012 จากฐานข้อมูลทะเบียนมะเร็งประชากรจังหวัดขอนแก่น ทั้งหมด 4,387 ราย ส่วนใหญ่เป็นเพศชายร้อยละ 71.58 อายุเฉลี่ย ณ วันที่วินิจฉัยโรคของผู้ป่วยเพศชายเท่ากับ 62.33 ปี (ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน 12.25 ปี) และเพศหญิงเท่ากับ 60.72 ปี (ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน 13.12 ปี) ซึ่งผู้ป่วยส่วนมาก (ร้อยละ 87.67) มีช่วงเวลาเกิดอยู่ที่ ปี ค.ศ. 1920-1959 กลุ่มอายุของผู้ป่วยโรคมะเร็งปอด ทั้งเพศชายและเพศหญิงพบมากในช่วงอายุ 65 – 69 ปี โดยพบ ร้อยละ 16.94 และ 14.68 ตามลำดับ ผู้ป่วยโรคมะเร็งปอดถูกวินิจฉัยจากการตรวจเนื้อเยื่อ (cytology of hematology, histology of metastasis, histology of primary) คิดเป็นร้อยละ 46.68 ชนิดของมะเร็งปอดตามลักษณะทางพยาธิวิทยาที่สามารถระบุได้คิดเป็นร้อยละ 40.53โดยที่พบมะเร็งปอดชนิด adenocarcinoma ร้อยละ 26.28 squamous cell carcinoma ร้อยละ 6.43 large cell carcinoma ร้อยละ 6.43 และsmall-cell carcinoma ร้อยละ 1.69 (ตารางที่ 1)

 

ตารางที่ 1   คุณลักษณะทางประชากรของผู้ป่วยโรคมะเร็งปอด

ตัวแปร

จำนวน (ร้อยละ)

เพศ

 

     ชาย

3,140 (71.58)

หญิง

1,247 (28.42)

ปีที่วินิจฉัย (period)

 

1993 - 1997

794 (18.10)

1998 - 2002

1,056 (24.07)

2003 - 2007

1,091 (24.87)

2008 - 2012

1,446 (32.96)

ปีที่ผู้ป่วยเกิด (cohort)

 

1900 - 1919

130 (2.96)

1920 - 1939

1,932 (44.04)

1940 - 1959

1,914 (43.63)

1960 - 1979

394 (8.98)

1980 - 2000

17 (0.39)

วิธีการวินิจฉัย

 

Non-tissue

2,339 (53.32)

By tissue

2,048 (46.68)

ชนิดของมะเร็งปอด(พยาธิวิทยา)

 

adenocarcinoma

1,153 (26.28)

squamous cell carcinoma

282 (6.43)

large cell carcinoma

269 (6.43)

small-cell carcinoma

74 (1.69)

unspecified and other

2,609 (59.47)

 

แนวโน้มการเปลี่ยนแปลงอัตราอุบัติการณ์ปรับเทียบมาตรฐานอายุของโรคมะเร็งปอด ด้วยวิธี joinpoint regression โดยคำนวณค่าร้อยละการเปลี่ยนแปลงอุบัติการณ์ปรับเทียบมาตรฐานอายุต่อปี (annual percent change) พบอัตราอุบัติการณ์ในเพศชายระหว่างปี ค.ศ. 1993 ถึง 2001 เพิ่มขึ้นร้อยละ 4.16 ต่อปี (95%CI=0.60,7.90) ระหว่างปี ค.ศ. 2001 ถึง 2004 ลดลงร้อยละ 8.30 ต่อปี (95%CI=-31.2,22.3) ระหว่างปี ค.ศ. 2004 ถึง 2012เพิ่มขึ้นร้อยละ 1.34 ต่อปี (95%CI=-1.4,4.2) และค่าเฉลี่ยร้อยละการเปลี่ยนแปลงอุบัติการณ์ ระหว่างปี ค.ศ. 1993 ถึง 2012 เพิ่มขึ้นเล็กน้อย (AAPC = 0.90,95%CI=-3.5,5.5)ในเพศหญิงอัตราอุบัติการณ์ ระหว่างปี ค.ศ. 1993 ถึง 1998 เพิ่มขึ้นร้อยละ 3.85 ต่อปี (95%CI=-3.2,11.5) ระหว่างปี ค.ศ. 1998 ถึง 2003 ลดลงร้อยละ 5.26 ต่อปี (95%CI=-13.2,3.8) ระหว่างปี ค.ศ. 2003 ถึง 2012 เพิ่มขึ้นร้อยละ 2.68 ต่อปี (95%CI=-1.4,4.2) และค่าเฉลี่ยร้อยละการเปลี่ยนแปลงอุบัติการณ์ ระหว่างปี ค.ศ. 1993 ถึง 2012 เพิ่มขึ้นเล็กน้อย (AAPC = 0.80,95%CI=-2.0,3.8) (ตารางที่ 2 และ 3) (รูปที่ 1)

อัตราอุบัติการณ์ปรับอายุมาตรฐานโรคมะเร็งปอดชนิด adenocarcinoma  ระหว่างปี ค.ศ. 1993 ถึง 1997 ลดลงร้อยละ 4.15 ต่อปี (95%CI=-16.62,10.1) ระหว่างปี ค.ศ. 1997 ถึง 2001 เพิ่มขึ้นร้อยละ 7.46 ต่อปี (95%CI=-11.8,30.9) ระหว่างปี ค.ศ. 2001 ถึง 2012 เพิ่มขึ้นร้อยละ 1.07 (95%CI=-1.0,3.1) และค่าเฉลี่ยร้อยละการเปลี่ยนแปลงอุบัติการณ์ ระหว่างปี ค.ศ. 1993 ถึง 2012 เพิ่มขึ้น (AAPC = 1.2,95%CI=-3.4,6.1)อัตราอุบัติการณ์โรคมะเร็งปอดชนิด squamous cell carcinoma ระหว่างปี ค.ศ. 1993 ถึง 2001 เพิ่มขึ้นร้อยละ 9.4 ต่อปี (95%CI=-1.0,21.0) ระหว่างปี ค.ศ. 2001 ถึง 2004 ลดลงร้อยละ 19.5 ต่อปี (95%CI=-66.9,96.0) และค่าเฉลี่ยร้อยละการเปลี่ยนแปลงอุบัติการณ์ ระหว่างปี ค.ศ. 1993 ถึง 2012 เพิ่มขึ้นเล็กน้อย (AAPC = 0.1,95%CI=-12.7,14.7)อัตราอุบัติการณ์โรคมะเร็งปอดชนิด large cell carcinoma ระหว่างปี ค.ศ. 1993 ถึง 1997 ลดลงร้อยละ 19.5 ต่อปี (95%CI=-50.0,29.8) ระหว่างปี ค.ศ. 1997 ถึง 2000 เพิ่มขึ้นร้อยละ 29.0 ต่อปี (95%CI=-75.6,582.2) และค่าเฉลี่ยร้อยละการเปลี่ยนแปลงอุบัติการณ์ ระหว่างปี ค.ศ. 1993 ถึง 2012 ลดลงเล็กน้อย (AAPC = 0.3,95%CI=-22.8,28.8) อัตราอุบัติการณ์โรคมะเร็งปอดชนิด small-cell carcinoma ระหว่างปี ค.ศ. 1993 ถึง 2000 เพิ่มขึ้นร้อยละ 8.9 ต่อปี (95%CI=-12.8,36.1) ระหว่างปี ค.ศ. 2000 ถึง 2012 ลดลงร้อยละ 4.7 ต่อปี (95%CI=-12.1,3.2) และค่าเฉลี่ยร้อยละการเปลี่ยนแปลงอุบัติการณ์ ระหว่างปี ค.ศ. 2000 ถึง 2012 เพิ่มขึ้นเล็กน้อย (AAPC = 0.1,95%CI=-8.4,9.3) (รูปที่ 2)

 

ตารางที่ 2  แนวโน้มอัตราอุบัติการณ์ปรับอายุมาตรฐานของโรคมะเร็งปอด จำแนกตามเพศ

เพศ

Trend 1

Trend 2

Trend 3

AAPC

Period

APC (95%CI)

Period

APC (95%CI)

Period

APC (95%CI)

1993-2012

ชาย

1993-01

4.16 (0.60 , 7.90)*

2001-04

-8.30(-31.2 , 22.3)

2004-12

1.34 (-1.4 , 4.2)

0.90 (-3.5 , 5.5)

หญิง

1993-98

3.85 (-3.2 , 11.5)

1998-03

-5.26 (-13.2 , 3.8)

2003-12

2.68 (0.4 , 5.0)*

0.80 (-2.0 , 3.8)

* แนวโน้มมีการเปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ p < 0.05

 

ตารางที่ 3  แนวโน้มอัตราอุบัติการณ์ปรับอายุมาตรฐานของโรคมะเร็งปอด จำแนกตามพยาธิวิทยา 

พยาธิวิทยา

Trend 1

Trend 2

Trend 3

AAPC

Period

APC (95%CI)

Period

APC (95%CI)

Period

APC (95%CI)

1993-2012

Adeno CA

1993-97

-4.15 (-16.6 , 10.1)

1997-01

7.46 (-11.8 , 30.9)

2001-12

1.07 (-1 , 3.1)

1.2 (-3.4 , 6.1)

SCC

1993-01

9.4 (-1 , 21)

2001-04

-19.5 (-66.9 , 96)

2004-12

-0.8 (-9.5 , 8.9)

0.1 (-12.7 , 14.7)

large cell

1993-97

-19.5 (-50 , 29.8)

1997-20

29 (-75.6 , 582.2)

2000-12

0.5 (-5.6 , 6.9)

-0.3 (-22.8 , 28.8)

small-cell

1993-00

8.9 (-12.8 , 36.1)

2000-12

-4.7 (-12.1 , 3.2)

-

-

0.1 (-8.4 , 9.3)

 

รูปที่ 1 กราฟแนวโน้มอัตราอุบัติการณ์ปรับอายุมาตรฐานโรคมะเร็งปอดในจังหวัดขอนแก่น ระหว่าง ปี ค.ศ. 1993 – ค.ศ. 2001  ก) เพศชาย ข) เพศหญิง

 

รูปที่ 2       กราฟแนวโน้มอัตราอุบัติการณ์ปรับอายุมาตรฐานโรคมะเร็งปอด ในจังหวัดขอนแก่น

ระหว่าง ปี ค.ศ. 1993 – ค.ศ. 2012 ก) adenocarcinoma ข) squamous cell carcinoma ค) large cell carcinoma ง) small-cell carcinoma

 

 

อัตราอุบัติการณ์โรคมะเร็งปอดที่คำนึงถึงอิทธิพลของอายุ ปีที่วินิจฉัยโรค และปีเกิดของผู้ป่วย คำนวณด้วย age-period-cohort model โดยผู้วิจัยได้ใช้ 2 โมเดล ซึ่งอัตราอุบัติการณ์ของโรคมะเร็งปอดจาก AP-C โมเดล (พิจารณาอิทธิพลของอายุและปีวินิจฉัยโรค โดยอิทธิพลของปีเกิดคงที่) พบเพิ่มสูงขึ้นตามอายุของผู้ป่วย โดยอายุที่เพิ่มขึ้นอัตราอุบัติการณ์เพิ่มขึ้นตาม ซึ่งอัตราอุบัติการณ์สูงสุดที่อายุ 74 ปี (เพศชายอัตราอุบัติการณ์ 145.92 หญิง 47.59 ต่อแสนประชากร) ผู้ป่วยที่ได้รับการวินิจฉัยในปี ค.ศ. 2012 มีอัตราอุบัติการณ์เพิ่มขึ้นเมื่อเทียบกับปี ค.ศ. 1993 (เพศชายเพิ่มขึ้น 1.22 เท่า หญิง 1.21 เท่า)

อัตราอุบัติการณ์ของโรคมะเร็งปอดจาก AC-P โมเดล (พิจารณาอิทธิพลของอายุและปีเกิด โดยอิทธิพลของปีวินิจฉัยโรคคงที่) มีค่าสูงกว่า AP-C โมเดล โดยที่อัตราอุบัติการณ์เพิ่มสูงขึ้นตามอายุของผู้ป่วยเช่นกัน ซึ่งอัตราอุบัติการณ์สูงสุดที่อายุ 75 ปี (เพศชายอัตราอุบัติการณ์ 185.43 หญิง 53.94 ต่อแสนประชากร) ผู้ป่วยเพศชายที่เกิดในปี ค.ศ. 1992 มีอัตราอุบัติการณ์ลดเป็น 0.59 เท่า เมื่อเทียบกับผู้ป่วยที่เกิดในปี ค.ศ. 1940 และผู้ป่วยเพศหญิงที่เกิดในปี ค.ศ. 1992 มีอัตราอุบัติการณ์เพิ่มขึ้นเป็น 2.12 เท่า เมื่อเทียบกับผู้ป่วยที่เกิดในปี ค.ศ. 1940 (รูปที่ 3)

รูปที่ 3 กราฟแนวโน้มอัตราอุบัติการณ์โรคมะเร็งปอดในจังหวัดขอนแก่น ระหว่าง ปี ค.ศ. 1993ถึง ค.ศ. 2012 ด้วยวิธี age-period-cohort model เส้นสีแดง AP-C เส้นสีฟ้า AC-P ก) เพศชาย ข) เพศหญิง

 

คาดการณ์อุบัติการณ์โรคมะเร็งปอดถึงปี ค.ศ. 2030 จากค่าอัตราอุบัติการณ์ปรับอายุมาตรฐานระหว่างปี ค.ศ. 1993 ถึง 2012 ด้วย 3 วิธี ได้ผลดังต่อไปนี้ วิธี joinpoint regression อัตราอุบัติการณ์ในเพศชายเพิ่มขึ้นจาก 19.70 เป็น 21.22 ต่อแสนประชากร ในเพศหญิงเพิ่มขึ้นเล็กน้อย จาก 7.14 เป็น 8.29 ต่อแสนประชากร วิธี age-period-cohort model อัตราอุบัติการณ์ในเพศชายมีการเปลี่ยนแปลงน้อยมากจาก 19.21 เป็น 19.28 ต่อแสนประชากร ในเพศหญิงอัตราอุบัติการณ์มีการเพิ่มขึ้นเล็กน้อย จาก 7.57 เป็น 8.36 ต่อแสนประชากรและวิธี  nordpred  พบว่าเพศชายอัตราอุบัติการณ์ลดลงจาก 19.09 เป็น 16.36 ต่อแสนประชากร เพศหญิงอัตราอุบัติการณ์เพิ่มขึ้นเล็กน้อย จาก 6.65 เป็น 7.02 ต่อแสนประชากร(รูปที่ 4)

 

รูปที่ 4 กราฟการคาดการณ์อัตราอุบัติการณ์ปรับอายุมาตรฐาน ทั้ง 3 วิธี จำแนกตามเพศ

 

วิจารณ์

ผู้ป่วยโรคมะเร็งปอดรายใหม่จังหวัดขอนแก่น ในเพศชายพบอัตราอุบัติการณ์ปรับอายุมาตรฐานเพิ่มขึ้นในระหว่างปี ค.ศ. 1993 ถึง 2001โดยแนวโน้มการเปลี่ยนแปลงอัตราอุบัติการณ์ เพิ่มขึ้นร้อยละ 4.16 ต่อปีหลังจากนั้นค่อยๆลดลง ร้อยละ 8.30 ต่อปี ถึง ค.ศ.2004 ส่วนเพศหญิงอัตราอุบัติการณ์ปรับอายุมาตรฐานไม่มีการเปลี่ยนแปลงมาก โดยแนวโน้มการเปลี่ยนแปลงอัตราอุบัติการณ์ ระหว่างปี ค.ศ. 1993 ถึง 1998 เพิ่มขึ้นร้อยละ 3.85 ต่อปีระหว่างปี ค.ศ. 1998 ถึง  2003 ลดลงร้อยละ 5.26 ต่อปี ระหว่างปี ค.ศ. 2003 ถึง  2012 เพิ่มขึ้นร้อยละ 2.68 ต่อปี สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงของจำนวนประชากรจังหวัดขอนแก่น7-10

การเปลี่ยนแปลงของแนวโน้มอุบัติการณ์ของโรคมะเร็งปอด ที่เพิ่มขึ้นเล็กน้อยในเพศชายและหญิง มีความสอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงแนวโน้มอุบัติการณ์โรคมะเร็งปอด ของประเทศกำลังพัฒนาระหว่าง ปี ค.ศ. 1990 ถึง 2013 ที่รายงานโดย global burden of disease cancer collaboration ในปี ค.ศ. 2015 รวมทั้งมีผลที่คล้ายคลึงกับรายงานวิจัยของ Wang และคณะ13  ที่ศึกษาในประเทศจีนระหว่างปี ค.ศ. 1998 ถึง  2007 และ รายงานวิจัยของKinoshita และคณะ14  ที่ศึกษาในประเทศญี่ปุ่นระหว่างปี ค.ศ. 1975 ถึง  2008 การเปลี่ยนแปลงอุบัติการณ์ที่มีความสอดคล้องและเป็นไปในทิศทางเดียวกันของ AP-C และ AC-P จาก age-period-cohort model แสดงให้เห็นว่าการเปลี่ยนแปลงไม่ได้มีอิทธิพลมาจาก period effect (ปีวินิจฉัยโรค) และ cohort effect (ปีเกิด) แต่อาจมาจากสาเหตุอื่น ที่ยังไม่มีการนำเสนอในงานวิจัยในครั้งนี้

 

การคาดการณ์อุบัติการณ์โรคมะเร็งปอดถึงปี ค.ศ. 2030 ในเพศหญิงทั้งสามวิธีมีผลไปในทิศทางเดียวกันคืออัตราอุบัติการณ์เพิ่มขึ้นอย่างช้าๆ ส่วนในเพศชายนั้น การคาดการณ์ด้วยวิธี nordpred ให้ผลแตกต่างจากวิธีอื่น เนื่องมาจากวิธีการดังกล่าวได้วิเคราะห์อัตราอุบัติการณ์โดยจำแนกปีที่วินิจฉัยโรคเป็นช่วงทุก 5 ปีโดยที่ผลคืออัตราอุบัติการณ์ที่ค่อยๆ ลดลงอย่างต่อเนื่องซึ่งมีความสอดคล้องกับรายงานวิจัยของMistry และคณะ12 ที่ทำการศึกษาในประเทศสหราชอาณาจักร ระหว่างปี ค.ศ. 1975 ถึง  2007 และคาดการณ์จนถึงปี ค.ศ. 2030

สรุปและข้อเสนอแนะ

จากผลการศึกษาพบว่าแนวโน้มอุบัติการณ์โรคมะเร็งปอดจังหวัดขอนแก่นในช่วงเวลา 20 ปี ที่ผ่านมา อัตราอุบัติการณ์ในเพศชายและเพศหญิงเพิ่มขึ้นเล็กน้อย มะเร็งปอดชนิดadenocarcinoma มีการเปลี่ยนแปลงอุบัติการณ์เพิ่มขึ้นมากกว่ามะเร็งปอดชนิดอื่น และการคาดการณ์อุบัติการณ์ของโรคถึงปี ค.ศ. 2030 พบอัตราอุบัติการณ์ในเพศชายมีแนวโน้มลดลง ส่วนในเพศหญิงมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นเล็กน้อย เพื่อไม่ให้เกิดปัญหาสุขภาพเพิ่มมากขึ้น หน่วยงานสาธารณสุขที่เกี่ยวข้องในการป้องกันและควบคุมโรค ควรทำการให้ความรู้เกี่ยวกับการป้องกันการเกิดโรคมะเร็งปอดให้แก่ประชากรเพศหญิงในจังหวัดขอนแก่นเพิ่มเติมมากกว่าเดิม ในส่วนของการคาดการณ์อุบัติการณ์ของโรคมะเร็งปอดแต่ละชนิด ไม่สามารถทำได้เนื่องมาจากข้อมูลที่มีอยู่ในทะเบียนมะเร็งนั้นระบุชนิดของโรคมะเร็งปอดได้น้อย จึงเสนอให้ใช้วิธีทางสถิติที่เหมาะสม (multiple imputation method) ในการประมาณค่าชนิดของโรคมะเร็ง

กิตติกรรมประกาศ

          คณะผู้วิจัยขอขอบพระคุณหน่วยมะเร็ง โรงพยาบาลศรีนครินทร์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น ที่อนุเคราะห์ข้อมูลสำหรับการศึกษาครั้งนี้

เอกสารอ้างอิง

1. Stewart BW,Wild CP. World cancer report 2014; Lyon, France, Geneva, Switzerland: International Agency for Research on Cancer, 2014.

2. Fitzmaurice C, Dicker D, Pain A, Hamavid H, Moradi-Lakeh M, MacIntyre MF, et al. The global burden of cancer 2013. JAMA oncol2015; 1.4: 505-27.

3.  Imsamran W, Chaiwerawattana A, Wiangnon S, Pongnikorn D, Suwanrungruang K, Sangrajran S,et al. Cancer in Thailand vol. VIII 2010-12. Bangkok: National center institute 2015.

4. World Health Organization. Lung cancer in Thailand [monograph on the Internet]. 2014 [cited 2016 February20]; Available from: http://www.worldlifeexpectancy.com/thailand-lung-cancers.

5. Segi M.Cancer mortality for selected sites in 24 countries. Japan Cancer Society, 1969.

6. Doll R, Muir C,Waterhouse J,editors.Cancer Incidence in Five Continents: Volume II–1970. Vol. 2. Springer Science & Business Media, 2012.

7.  National Statistical Office. Advance report: 1990 population and housing census, Bangkok, Thailand: national statistical office 1992.

8.  National Statistical Office. 2000 Population and housing census, Bangkok, Thailand: National Statistical Office, 2002.

9.  National Statistical Office. 2010 Population and housing census, Bangkok, Thailand: National Statistical Office, 2012.

10. Office of the National Economic and Social Development Board. Population Projections for Thailand 2010-2040. Bangkok, Thailand: Office of the National Economic and Social Development Board 2013.

11. National Cancer Institute. Joinpoint Regression Program. version 4.3.1.0. MD: Statistical Research and Applications Branch 2016, National Cancer Institute, US.

12. Mistry M, Parkin DM, Ahmad AS, Sasieni P. Cancer incidence in the United Kingdom: projections to the year 2030. BJC 2011; 105: 1795–803.

13. Wang N, Zhu WX, Xing XM, Yang L, Li PP,You WC. Time trends of cancer incidence in urban beijing, 1998-2007. Chin J Cancer Res 2011; 23: 15-20.

14.  Kinoshita FL, Ito Y, Nakayama T. Trends in Lung Cancer Incidence Rates by Histological Type in 1975–2008: A Population-Based Study in Osaka, Japan. J Epidemiol 2016; 26: 579-86.

 

 

Untitled Document
Article Location

Untitled Document
Article Option
       Abstract
       Fulltext
       PDF File
Untitled Document
 
ทำหน้าที่ ดึง Collection ที่เกี่ยวข้อง แสดง บทความ ตามที่ีมีใน collection ที่มีใน list Untitled Document
Another articles
in this topic collection

Thyroid Nodule (ก้อนของต่อมธัยรอยด์)
 
Cigarette Smoking and Health (บุหรี่ : มหันตภัยต่อสุขภาพ)
 
<More>
Untitled Document
 
This article is under
this collection.

Endocrinology
 
 
 
 
Srinagarind Medical Journal,Faculty of Medicine, Khon Kaen University. Copy Right © All Rights Reserved.
 
 
 
 

 


Warning: Unknown: Your script possibly relies on a session side-effect which existed until PHP 4.2.3. Please be advised that the session extension does not consider global variables as a source of data, unless register_globals is enabled. You can disable this functionality and this warning by setting session.bug_compat_42 or session.bug_compat_warn to off, respectively in Unknown on line 0